(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 052

॥ శ్రీః ॥
4.52. అధ్యాయః 052
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ దుర్యోధనంప్రతి హేతూపన్యాసపూర్వకం యుధిష్ఠిరంప్రతి శ్రుతవనవాసాదికాలస్య పరిసమాప్తికథనం ॥ 1 ॥
భీష్మేణార్జునపరాక్రమప్రశంసనపూర్వకం పాండవైః సహ సంధివిధానేపి దుర్యోధనేన తత్ప్రతిషేధనం ॥ 2 ॥
భీష్మేణ ద్రోణవచనాద్గోభిః సహ దుర్యోధనస్య ప్రస్థాపనపూర్వకం సేనాయా వ్యూహీకరణేన సమరాభియానం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 4-52-0x(3214)(30521)
కలాః కాష్ఠాశ్చ యుజ్యంతే ముహూర్తాశ్చ దినాని చ।
అర్ధమాసాశ్చ మాసాశ్చ నక్షత్రాణి గ్రహాస్తథా ॥ 4-52-1(30522)
ఋతవశ్చాపి యుజ్యంతే తథా సంవత్సరా అపి।
ఏవం కాలవిభాగేన కాలచక్రం ప్రవర్తతే ॥ 4-52-2(30523)
తేషాం కాలాతిరేకేణ జ్యోతిషాం చ వ్యతిక్రమాత్।
పంచమే పంచమే వర్షే ద్వౌ మాసావధిమాసకౌ ॥ 4-52-3(30524)
ఏషామభ్యధికా మాసాః పంచ చ ద్వాదశ క్షపాః ।
త్రయోదశానాం వర్షాణామితి మే వర్తతే మతిః ॥ 4-52-4(30525)
పూర్వేద్యురేవ నిర్వృత్తస్తతో బీభత్సురాగతః ॥ 4-52-5(30526)
సర్వం యథావచ్చరితం యద్యదేభిః ప్రతిశ్రుతం।
ఏవమేతద్భ్రువం జ్ఞాత్వా తతో బీభత్సురాగతః ॥ 4-52-6(30527)
సర్వే పంచ మహాత్మానః సర్వే ధర్మార్థకోవిదాః।
యేషాం యుధిష్ఠిరో రాజా కస్మాద్ధర్మేఽపరాధ్నుయుః ॥ 4-52-7(30528)
కామాత్క్రోధాచ్చ లోభాచ్చ కామక్రోధభయాదపి ।
స్నేహాద్వా యది వా మోహాద్ధర్మం నాత్యేతి ధర్మజః ॥ 4-52-8(30529)
అలుబ్ధాశ్చైవ కౌంతేయాః కృతవంతశ్చ దుష్కరం।
న చాపి కేవలం రాజ్యమిచ్ఛేయుస్తే హ్యధర్మతః ॥ 4-52-9(30530)
తదైవ తే హి విక్రాంతుమీషుః కౌరవనందనాః ।
ధర్మపాశనిబద్ధాస్తు న చేలుః క్షత్రియవ్రతాత్ ॥ 4-52-10(30531)
యశ్చానృత ఇతి ఖ్యాతః స చ గచ్ఛేత్పరాభవం ।
వృణుయుర్మాణం పార్థా నానృతత్వం కథంచన ॥ 4-52-11(30532)
ప్రాప్తే తు కాలే స్వానర్థాన్నోత్సృజేయుర్నరర్షభాః ।
అపి వజ్రభృతా గుప్తాంస్తథావీర్యా హి పాండవాః ॥ 4-52-12(30533)
ప్రతియుద్ధ్యేమ సమరే సర్వశస్త్రభృతాంవరం ॥ 4-52-13(30534)
తస్మాద్యదత్ర కల్యాణం లోకే సద్భిరనుష్ఠితం।
తత్సంవిధీయతాం శీఘ్రం మా వో హ్యర్థోఽభ్యగాత్పరం ॥ 4-52-14(30535)
న హి పశ్యామి సంగ్రామే కదాచిదపి కౌరవ ।
ఏకాంతసిద్ధిం రాజేంద్ర సంప్రాప్తశ్చ ధనంజయః ॥ 4-52-15(30536)
సంప్రవృత్తే తు సంగ్రామే భావాభావౌ జయాజయౌ ।
అవశ్యమేకం స్పృశతో దృష్టమేతదసంశయం ॥ 4-52-16(30537)
తస్మాద్యుద్ధోపచరితం కర్మ వా ధర్మసంహితం ।
క్రియతామాశు రాజేంద్ర సంప్రాప్తశ్చ ధనంజయః ॥ 4-52-17(30538)
ఏకో హి సమరే పార్థః పృథివీం నిర్దహేచ్ఛరైః ।
భ్రాతృభిః సహితో భూత్వా కిం పునః కౌరవాన్రణే ।
తస్మాత్సంధిం కురుశ్రేష్ఠ కురుష్వ యది మన్యసే ॥ 4-52-18(30539)
దుర్యోధన ఉవాచ। 4-52-19x(3215)
నాహం రాజ్యం ప్రదాస్యామి పాండవేభ్యః పితామహ।
గ్రామం సేనాం చ దాసాంశ్చ స్వల్పం ద్రవ్యమపి ప్రభో ।
యుద్ధోపచారికం యత్తు తత్సర్వం సంవిధీయతాం ॥ 4-52-19(30540)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-52-20x(3216)
భీష్మస్యోపరతే వాక్యే తథా దుర్యోధనస్య చ।
ప్రాప్తమర్థ్యం చ యద్వాక్యం ద్రోణశ్వాహ ద్విజోత్తమః ॥ 4-52-20(30541)
యత్తు యుద్ధోపచరితం భవేద్వా ధర్మసంహితం।
కస్త్వయా సదృశో లోకే భూయస్త్వం వక్తుమర్హసి ॥ 4-52-21(30542)
అత్ర యా మామికా బుద్ధిః శ్రూయతాం యది రోచతే ।
సర్వథా హి మయా శ్రేయో వక్తవ్యం కురునందన ॥ 4-52-22(30543)
రాజా బలచతుర్భాగం క్షిప్రమాదాయ గచ్ఛతు ।
తతోఽపరశ్చతుర్భాగో గాః సమాదాయ గచ్ఛతు ।
వయం చార్ధేన సైన్యస్య ప్రతియోత్స్యామ పాండవం ॥ 4-52-23(30544)
అహం భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ అశ్వత్థామా కృపస్తథా।
ప్రతియోత్స్యామ బీభత్సుమాగతం కృతనిశ్చయం ॥ 4-52-24(30545)
ఏవం రాజా సుగుప్తః స్యాన్న క్లైబ్యం గంతుమర్హతి ।
మత్స్యం వా పునరాయాతమథవాపి శతక్రతుం ।
అహమావారయిష్యామి వేలేవ మకరాలయం ॥ 4-52-25(30546)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-52-26x(3217)
తద్వాక్యం రురుచే తేషాం ద్రోణేనోక్తం మహాత్మనా ।
తథాహి కృతవాన్రాజా కౌరవాణామనంతరం ॥ 4-52-26(30547)
భీష్మః ప్రస్థాప్య రాజానం గోధనం తదనంతరం ।
సేనాముఖ్యాన్వ్యవస్థాప్య వ్యూహితుం సంప్రచక్రమే ॥ 4-52-27(30548)
ద్రోణస్యోపరతే వాక్యే భీష్మః ప్రోవాచ బుద్ధిమాన్।
ఆచార్య మధ్యే తిష్ఠ త్వమశ్వత్థామా తు సవ్యతః।
కృపః శారద్వతో ధీమాన్పార్శ్వం రక్షతు దక్షిణం ॥ 4-52-28(30549)
వికర్ణశ్చ మహావీర్యో దుర్ముఖశ్చ పరంతపః।
శకునిః సౌబలశ్చైవ దుఃసహశ్చ మహాబలః ।
ద్రోణస్య పార్శ్వమజితాః పాలయంతు మహాబలాః ॥ 4-52-29(30550)
అగ్రతః సూతపుత్రస్తు కర్ణస్తిష్ఠతు దంశితః।
అహం సర్వస్య సైన్యస్య పశ్చాత్స్థాస్యామి పాలయన్ ॥ 4-52-30(30551)
సర్వే మహారథాః శూరా మహేష్వాసా మహాబలాః ।
యుద్ధ్యంతు పాండవశ్రేష్ఠమాగతం యత్నతో యుధి ॥ 4-52-31(30552)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-52-32x(3218)
అభేద్యం పరసైన్యానాం వ్యూహం వ్యూహ్య కురూత్తమః ।
వజ్రగర్భం వ్రీహిముఖం పద్మచంద్రార్ధమండలం ॥ 4-52-32(30553)
తస్య వ్యూహస్య పశ్చార్ధే భీష్మశ్చాథోద్యతాయుధః ।
సౌవర్ణం తాలముచ్ఛ్రిత్య రథే తిష్ఠన్నశోభత ॥ ॥ 4-52-33(30554)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి ద్విపంచాశోఽధ్యాయః ॥ 52 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-52-18 తస్మాద్యద్ధోచితం కర్మేతి ధo పాఠః ॥ 18 ॥
4-52-32 పద్మగర్భమితి థo పాఠః ॥ 32 ॥
॥ ద్విపంచాశోఽధ్యాయః ॥ 52 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.